Kunstmatige intelligentie krijgt een steeds grotere rol in de gezondheidszorg. Toch ontbreekt in veel landen nog een duidelijke gezamenlijke aanpak. Sommige ziekenhuizen experimenteren met AI voor medische beeldanalyse, terwijl andere zorginstellingen nog worstelen met privacy, gegevensuitwisseling en de vraag wie verantwoordelijk is wanneer een algoritme een verkeerde inschatting maakt.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wil daar verandering in brengen. Op 29 oktober hebben de 53 lidstaten van de WHO-regio Europa en Centraal-Azië unaniem een gezamenlijke routekaart voor kunstmatige intelligentie in de gezondheidszorg aangenomen.
Het is de eerste regionale routekaart van de WHO die specifiek gericht is op de integratie van AI in gezondheidssystemen. De afspraken bestrijken de periode 2026 tot en met 2033. Wereldgezondheidsorganisatie
Van experiment naar dagelijkse medische praktijk
AI wordt in de gezondheidszorg op steeds meer manieren onderzocht en toegepast.
Een van de belangrijkste toepassingen is medische beeldanalyse. Algoritmen kunnen bijvoorbeeld röntgenfoto’s, MRI-scans en CT-beelden onderzoeken om mogelijke afwijkingen te signaleren. Dat kan artsen ondersteunen bij het opsporen van kanker, hart- en vaatziekten en andere aandoeningen.
Een tweede toepassing is het voorspellen van gezondheidsrisico’s. AI kan grote hoeveelheden patiëntgegevens analyseren en patronen herkennen die voor een individuele zorgverlener moeilijker zichtbaar zijn.
Ook kan de technologie helpen om verslechtering van de gezondheidstoestand van patiënten eerder te signaleren. In ziekenhuizen kan dat belangrijk zijn voor patiënten op intensivecareafdelingen of mensen met complexe aandoeningen.
Daarnaast kan AI administratieve werkzaamheden overnemen. Denk aan het samenvatten van patiëntgesprekken, het structureren van medische dossiers en het voorbereiden van documentatie.
Dat laatste is bijzonder relevant in een sector waarin zorgprofessionals steeds meer tijd kwijt zijn aan administratie.
Vier pijlers voor verantwoord gebruik
De WHO-routekaart richt zich op vier samenhangende prioriteiten:
- Bestuur en leiderschap: landen moeten duidelijke verantwoordelijkheden vastleggen voor het gebruik van AI in de zorg.
- Wetgeving en ethiek: medische AI moet veilig, betrouwbaar en juridisch verantwoord worden ingezet.
- Data en digitale infrastructuur: goede gegevensvoorzieningen zijn noodzakelijk om AI-systemen te ontwikkelen en te beoordelen.
- Opleiding en implementatie: zorgprofessionals moeten leren hoe ze AI-systemen verantwoord kunnen gebruiken.
De WHO benadrukt dat AI de gezondheidszorg moet versterken en niet mag leiden tot grotere ongelijkheid tussen patiënten of landen. Wereldgezondheidsorganisatie
Het grootste risico: vertrouwen zonder controle
Een belangrijk probleem ontstaat wanneer zorgprofessionals te veel vertrouwen op de uitkomsten van een algoritme.
AI kan fouten maken. Een systeem kan bepaalde patiëntgroepen minder goed herkennen wanneer de gebruikte trainingsgegevens onvoldoende representatief zijn. Ook kan een algoritme een overtuigend antwoord geven dat medisch onjuist blijkt.
Daarom blijft menselijke controle essentieel.
Een AI-systeem kan een arts ondersteunen bij een diagnose, maar de medische verantwoordelijkheid mag niet zomaar verdwijnen achter een computermodel.
Wat betekent dit voor Nederland?
Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen investeren al in AI-toepassingen, bijvoorbeeld voor medische beeldanalyse, verslaglegging en het ondersteunen van zorgprocessen.
De WHO-routekaart kan helpen om internationale uitgangspunten voor veiligheid, opleiding en toezicht op elkaar af te stemmen.
Dat is belangrijk voor Nederland, omdat medische AI niet ophoudt bij landsgrenzen. Zorginstellingen gebruiken internationale software, medische apparatuur en digitale infrastructuur. Gezamenlijke standaarden kunnen het eenvoudiger maken om betrouwbare toepassingen te beoordelen.
Waarom dit bijzonder is
De WHO verschuift de discussie van losse AI-experimenten naar de structurele inrichting van gezondheidszorgsystemen. Dat is een belangrijke stap: de vraag is niet langer alleen of AI werkt, maar hoe landen ervoor zorgen dat de technologie veilig en eerlijk onderdeel wordt van de dagelijkse zorg.
De grote vraag: Kan AI de gezondheidszorg toegankelijker en efficiënter maken zonder dat patiënten hun vertrouwen verliezen in de menselijke arts?
Bron
– WHO Europa, 29 oktober 2026: Governments across Europe and Central Asia unanimously adopt new vision for AI in health care
