De Europese AI-verordening is sinds augustus 2024 van kracht, maar de Nederlandse uitvoeringswetgeving – de Uitvoeringswet AI-verordening (UAIV) – is nog in consultatie. Brancheorganisatie ActiZ, die 350 zorgorganisaties met bijna 500.000 medewerkers vertegenwoordigt, diende in juni een uitgebreide reactie in. De kern van hun boodschap: geen nationale kop, minimale administratieve lasten, maar wel een oplossing voor de toezichtsversnippering die in de dagelijkse zorgpraktijk tot problemen kan leiden.
Twee leidende principes
ActiZ onderschrijft de keuze van het kabinet voor een zuivere en lastenluwe uitvoering. Nederland moet de zorgsector geen extra verplichtingen opleggen boven wat de AI-verordening al vereist. Waar de verordening beleidsruimte laat, moet de minst belastende optie worden gekozen.
Het kernprobleem: één software, twee toezichthouders
Het voorstel benoemt samenwerking tussen toezichthouders als uitgangspunt, maar bevat geen wettelijke garantie dat zorgaanbieders bij één loket terechtkunnen. In de ouderenzorg lopen administratieve ondersteuning, zorglogistiek en medisch handelen door elkaar. AI-toepassingen vallen in de praktijk vaak onder meerdere toezichthouders.
Twee concrete voorbeelden maken dit duidelijk. Spraakgestuurd rapporteren kan gegevensbescherming raken, waarop de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) toezicht houdt. Bevat dezelfde software ook modules die patronen herkennen om het behandelplan bij te stellen, dan kwalificeert dit als medisch hulpmiddel en houdt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toezicht. Dezelfde softwaresuite, twee toezichthouders. Sensortechnologie voor valdetectie kwalificeert als medisch hulpmiddel (IGJ), maar software die op basis van sensordata bepaalt of een cliënt in aanmerking komt voor Wlz-zorg, valt als beslissingsondersteuning onder Bijlage III (AP)(https://internetconsultatie.nl).
Onze visie
De UAIV is een belangrijke stap, maar de effectiviteit ervan staat of valt bij de uitvoering. Als zorgaanbieders in de praktijk niet weten waar ze terechtkunnen, ondermijnt dat het doel van de verordening: veilige en verantwoorde AI. Een wettelijke coördinatieplicht voor toezichthouders zou een logische aanvulling zijn.