Jarenlang werd kunstmatige intelligentie in de gezondheidszorg vooral besproken in termen van potentieel: betere diagnostiek, sneller onderzoek, minder administratieve taken en meer gepersonaliseerde behandeling.
Dat gesprek verandert.
AI dringt steeds verder door in de infrastructuur van de gezondheidszorg zelf — van klinische documentatie en diagnostiek tot geneesmiddelenontdekking, klinische trials en de systemen die worden gebruikt om opkomende medische technologieën te identificeren.
De schaal van de verandering wordt moeilijk te negeren.
In de Verenigde Staten zegt de FDA dat ze inmiddels meer dan 1.600 AI-ondersteunde medische hulpmiddelen heeft toegelaten. Deze variëren van beeldvormingssystemen en diagnostische hulpmiddelen tot technologieën die diabetesmanagement en cardiovasculaire risicobeoordeling ondersteunen.
In Europa blijft de adoptie echter ingewikkelder. De Europese Commissie merkt op dat hoewel AI-ondersteunde medische hulpmiddelen aanzienlijk zijn gevorderd, hun daadwerkelijke inzet in de klinische praktijk relatief beperkt blijft. Ze heeft AICare@EU gelanceerd om enkele van de drempels voor implementatie aan te pakken.
Die kloof zou weleens een van de bepalende verhalen van AI in de gezondheidszorg in het komende decennium kunnen worden.
Van chatbot naar klinische infrastructuur
De meest interessante ontwikkeling is niet per se dat artsen een AI-model vragen kunnen stellen.
Het is wat er gebeurt wanneer AI wordt ingebed in de systemen rondom de gezondheidszorg.
Neem geneesmiddelenontwikkeling.
Novo Nordisk kondigde deze maand aan dat het samenwerkt met Anthropic om Claude en Claude Science te gebruiken voor wetenschappelijk redeneren, geneesmiddelenontdekking en softwareontwikkeling. Het bedrijf zegt dat de samenwerking deel uitmaakt van zijn ambitie om het meest AI-gedreven gezondheidszorgbedrijf ter wereld te worden.
IQVIA heeft ook een AI-gedreven aanpak voor klinische ontwikkeling geïntroduceerd waarvan het zegt dat deze vertragingen in klinische trials kan verminderen, door gezondheidszorgdata en AI te combineren met technologieën van bedrijven waaronder Anthropic, AWS, Databricks, Microsoft, NVIDIA, Palantir en Snowflake.
En aan de onderzoeksfrontlinie beschreven Stanford-onderzoekers onlangs een virtuele biotechorganisatie die tienduizenden AI-agenten inzet voor verschillende delen van geneesmiddelenontwikkeling. De onderzoekers meldden dat het systeem trialuitkomsten had voorspeld en een longkankertherapie had ontworpen die vervolgens in trials werd gevalideerd.
Deze ontwikkelingen wijzen op iets groters dan ‘AI-tools voor artsen’.
Ze wijzen op AI-native zorgorganisaties.
Europa heeft een ander probleem
De uitdaging van Europa is niet alleen technologisch.
Het is implementatie.
De gezondheidszorg is sterk gereguleerd, gefragmenteerd over landen en instellingen, en bijzonder gevoelig voor vragen rond veiligheid, privacy en verantwoordelijkheid.
De EU AI Board besprak tijdens haar vergadering van 18 september de implementatie van de AI Act, AI-veiligheid, frontier AI en zorggerelateerde uitrol.
Ondertussen werken toezichthouders nog steeds uit hoe bestaande kaders voor medische hulpmiddelen zich moeten verhouden tot generatieve AI.
Dat creëert een fascinerende spanning.
De technologie ontwikkelt zich op softwaresnelheid.
De gezondheidszorg adopteert technologie op gezondheidszorgsnelheid.
De bedrijven en instellingen die die kloof leren overbruggen, kunnen uiteindelijk belangrijker zijn dan de bedrijven die simpelweg de meest indrukwekkende modellen bouwen.
De Nederlandse kans
Nederland heeft een bijzonder interessante positie.
Zorginstituut Nederland en Radboudumc demonstreerden onlangs hoe AI kan worden gebruikt om opkomende medtechbedrijven in heel Europa te identificeren. Hun experiment produceerde een digitale kaart van medtechbedrijven en toonde aan dat AI-gebaseerde horizonverkenning kan helpen innovaties eerder te identificeren.
Nederlandse instellingen consumeren AI dus niet simpelweg.
Ze beginnen de intelligentie-infrastructuur te bouwen die nodig is om het te begrijpen.
Dat onderscheid is belangrijk.
Onze visie
Bij AI Gezondheid geloven we dat de volgende fase van AI in de gezondheidszorg minder zal draaien om spectaculaire demonstraties en meer om integratie.
De winnaars zijn niet noodzakelijk de bedrijven met de meest indrukwekkende chatbot.
Het zijn de organisaties die AI betrouwbaar kunnen verbinden met:
data + clinici + workflows + regelgeving + infrastructuur + kapitaal.
Dat is een veel moeilijker probleem.
Het is ook een veel grotere kans.
De markt voor AI in de gezondheidszorg betreedt daarom een nieuwe fase.
De vraag is niet langer:
‘Kan AI dit?’
De belangrijkere vraag is:
‘Kan de gezondheidszorg het daadwerkelijk veilig, economisch en op schaal inzetten?’
Dat is de vraag die wij zullen blijven volgen.