6 oktober 2026
AI moet de Nederlandse zorg de komende jaren helpen om personeelstekorten, administratieve druk en toenemende zorgvraag beter op te vangen. Maar terwijl steeds meer ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en andere zorgorganisaties met AI experimenteren, ontstaat ook een probleem: kennis en expertise zijn sterk verspreid.
Tien Nederlandse zorgkoepels willen daar verandering in brengen. Zij bouwen samen met steun van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan een landelijke ondersteuningsstructuur voor AI in de zorg.
Van losse experimenten naar landelijke aanpak
De nieuwe structuur moet zorgorganisaties helpen om AI niet alleen uit te proberen, maar ook daadwerkelijk te implementeren en op grotere schaal te gebruiken.
Daarvoor komen onder meer een kennisplein, helpdesk, expertteams en een AI-community. Het doel is om bestaande kennis en initiatieven bij elkaar te brengen en te voorkomen dat iedere zorginstelling opnieuw hetzelfde wiel moet uitvinden.
Dat is belangrijk omdat de technologie zich snel ontwikkelt.
Een ziekenhuis dat vandaag een AI-oplossing test voor verslaglegging, kan over enkele maanden alweer met nieuwe modellen en toepassingen te maken krijgen. Zonder gezamenlijke kennis kan dat leiden tot versnippering en onnodige kosten.
Spraakgestuurd rapporteren als eerste toepassing
Een van de eerste aandachtspunten wordt spraakgestuurd rapporteren.
Voor veel zorgprofessionals vormt administratie een aanzienlijk onderdeel van hun werk. AI kan gesproken informatie automatisch verwerken en helpen bij het maken van documentatie.
Het voordeel is potentieel groot: zorgverleners kunnen meer tijd besteden aan patiënten en minder tijd aan administratieve handelingen.
De Nederlandse overheid ziet AI daarom ook als een mogelijke manier om het werk van zorgpersoneel eenvoudiger en sneller te maken. AI kan bijvoorbeeld helpen bij het inspreken van informatie in patiëntendossiers en bij het optimaliseren van personeels- en patiëntplanning.
Ook capaciteitsplanning wordt belangrijk
Naast verslaglegging richt de nieuwe landelijke structuur zich op capaciteitsplanning.
Zorginstellingen moeten voortdurend bepalen hoeveel personeel, behandelruimte en andere capaciteit beschikbaar is. AI kan grote hoeveelheden gegevens analyseren en helpen voorspellen waar knelpunten kunnen ontstaan.
Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn voor roosters, patiëntstromen en beschikbare bedden.
Toch blijft menselijke controle essentieel. Een AI-systeem kan een voorspelling maken, maar de uiteindelijke beslissing moet passen bij de medische en organisatorische context.
AI voor thuiszorg en telemonitoring
Een derde gebied is thuis- en telemonitoring. De ondersteuningsstructuur wil hiermee voorlopig vooral ervaring opdoen en toepassingen evalueren.
Daarmee kan AI uiteindelijk een rol spelen bij het analyseren van gegevens van patiënten die thuis worden gevolgd.
Denk bijvoorbeeld aan het herkennen van afwijkende patronen in gezondheidsgegevens. Het doel is dan niet noodzakelijk om de arts te vervangen, maar om eerder signalen te herkennen waarop een zorgprofessional kan reageren.
Dat kan vooral interessant worden nu steeds meer zorg buiten het ziekenhuis plaatsvindt.
De zorg moet AI wel kunnen vertrouwen
De grootste uitdaging is echter niet alleen technisch.
AI wordt gebruikt in een sector waarin fouten direct gevolgen kunnen hebben voor mensen. Daarom moeten zorginstellingen weten hoe een systeem is ontwikkeld, welke gegevens worden gebruikt en hoe betrouwbaar de resultaten zijn.
Ook privacy speelt een centrale rol.
Gezondheidsgegevens behoren tot de meest gevoelige persoonsgegevens. Daardoor kunnen zorgorganisaties niet simpelweg dezelfde AI-tools gebruiken als consumenten.
De landelijke ondersteuningsstructuur moet juist helpen om dit soort vraagstukken gezamenlijk aan te pakken.
Een nieuwe fase voor AI in de zorg
De samenwerking van de tien zorgkoepels laat zien dat AI in Nederland langzaam een nieuwe fase bereikt.
De discussie gaat niet langer uitsluitend over de vraag of AI nuttig kan zijn. Steeds vaker gaat het over de vraag hoe de technologie veilig, verantwoord en op grote schaal kan worden ingevoerd.
Dat verschil is belangrijk.
De komende jaren zal waarschijnlijk blijken dat de grootste impact van AI in de zorg niet alleen uit spectaculaire medische ontdekkingen komt. Veel toepassingen zullen juist achter de schermen werken.
Minder administratie. Betere planning. Snellere informatieverwerking. En mogelijk eerder signaleren wanneer een patiënt extra aandacht nodig heeft.
Als Nederland die toepassingen op een gecontroleerde manier weet op te schalen, kan AI een belangrijk onderdeel worden van een zorgsector die met steeds grotere druk te maken krijgt.
Bronnen:
NVZ – Landelijke AI-ondersteuningsstructuur voor zorginstellingen
InEen – Landelijke AI-ondersteuningsstructuur
Rijksoverheid – Personeelstekort in zorg en welzijn