Tien Nederlandse zorgorganisaties werken samen aan een landelijke ondersteuningsstructuur voor kunstmatige intelligentie in de zorg. Het doel is om zorginstellingen te helpen AI-toepassingen sneller, veiliger en effectiever in de dagelijkse praktijk te gebruiken.
De samenwerking sluit aan bij de groeiende belangstelling voor AI in ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en andere zorginstellingen. De technologie kan administratieve taken verminderen en zorgprofessionals ondersteunen, maar vraagt ook om duidelijke afspraken over patiëntveiligheid, privacy en verantwoordelijkheid.
Samenwerking moet toepassing van AI eenvoudiger maken
Zorgorganisaties ontwikkelen steeds vaker zelf AI-projecten of testen oplossingen van technologiebedrijven. Toch is het niet altijd eenvoudig om te bepalen welke toepassingen geschikt zijn, hoe ze moeten worden ingevoerd en hoe de resultaten betrouwbaar kunnen worden gemeten.
De landelijke ondersteuningsstructuur moet zorginstellingen hierbij helpen. De plannen omvatten onder meer een kennisplatform, een helpdesk, ondersteuning door experts en een netwerk waarin organisaties ervaringen kunnen delen.
De eerste aandacht gaat onder andere uit naar spraakgestuurde verslaglegging, capaciteitsplanning en toepassingen voor thuis- en zorgmonitoring.
Door kennis en ervaring te bundelen, kunnen zorginstellingen mogelijk voorkomen dat zij allemaal afzonderlijk dezelfde problemen moeten oplossen.
AI kan de administratieve druk verminderen
Een veelbelovende toepassing is AI-ondersteunde verslaglegging tijdens gesprekken tussen artsen en patiënten.
Een AI-assistent kan een gesprek, met passende toestemming en waarborgen, verwerken tot een conceptverslag. De arts controleert vervolgens de tekst, corrigeert eventuele fouten en bepaalt wat uiteindelijk in het elektronisch patiëntendossier wordt opgenomen.
Dit kan de hoeveelheid administratief werk verminderen en zorgverleners meer ruimte geven voor persoonlijk contact met patiënten.
De technologie is echter niet foutloos. Een systeem kan medische details verkeerd interpreteren, belangrijke informatie missen of een onjuiste samenvatting maken. Menselijke controle blijft daarom noodzakelijk.
Voorbeelden uit de Nederlandse zorg
Ook Nederlandse ziekenhuizen onderzoeken hoe spraakherkenning en generatieve AI kunnen helpen bij het vastleggen van consulten. Het HagaZiekenhuis heeft bijvoorbeeld AI-ondersteunde spraaktechnologie ingezet bij poliklinische werkzaamheden.
Dergelijke toepassingen laten zien hoe AI kan worden geïntegreerd in bestaande werkprocessen. Tegelijkertijd moet per toepassing worden onderzocht of de technologie daadwerkelijk tijd bespaart en de kwaliteit van de verslaglegging op peil houdt.
Een systeem dat een verslag snel opstelt, levert niet automatisch tijdwinst op wanneer zorgverleners veel fouten moeten corrigeren of extra controles moeten uitvoeren.
Betrouwbaarheid moet aantoonbaar zijn
Bij medische toepassingen is het niet voldoende dat AI overtuigende antwoorden produceert. De informatie moet correct, relevant en bruikbaar zijn in de klinische praktijk.
Daarom wordt in Nederland ook gewerkt aan methoden om generatieve AI in de zorg te beoordelen. Daarbij gaat het niet alleen om technische prestaties, maar ook om de gevolgen voor patiënten, zorgprofessionals en de kwaliteit van zorg.
Zorginstellingen moeten bijvoorbeeld nagaan of AI-systemen belangrijke informatie missen, of de werkdruk daadwerkelijk afneemt en of patiënten begrijpen welke rol AI speelt in hun behandeling.
Privacy en patiëntveiligheid voorop
Medische gegevens behoren tot de meest gevoelige persoonsgegevens. Zorginstellingen moeten daarom zorgvuldig omgaan met de gegevens die AI-systemen verwerken.
Dat betekent onder meer dat organisaties moeten beoordelen welke gegevens worden verzameld, waar deze worden verwerkt en wie toegang heeft. Ook moeten zij rekening houden met toepasselijke privacywetgeving en de regels voor medische toepassingen.
Daarnaast moet duidelijk blijven wie verantwoordelijk is voor beslissingen. AI kan zorgprofessionals ondersteunen, maar mag niet zonder passende waarborgen de plaats innemen van deskundige medische beoordeling.
Van experiment naar dagelijkse praktijk
De Nederlandse zorg staat voor de uitdaging om veelbelovende AI-projecten om te zetten in betrouwbare toepassingen die op grotere schaal werken.
Een gezamenlijke ondersteuningsstructuur kan daarbij helpen door kennis te delen, richtlijnen te ontwikkelen en zorginstellingen te ondersteunen bij de invoering en evaluatie van nieuwe technologie.
Het uiteindelijke doel is niet om zoveel mogelijk AI te gebruiken, maar om technologie in te zetten waar deze aantoonbaar bijdraagt aan betere zorg, minder onnodige administratieve belasting en meer ruimte voor patiëntencontact.
De komende jaren zal moeten blijken welke toepassingen daadwerkelijk waarde toevoegen. Daarbij blijven betrouwbare resultaten, deskundige zorgprofessionals en het vertrouwen van patiënten doorslaggevend.
